Các loại cà phê xuất khẩu là một trong những chủ đề quan trọng khi nhắc đến nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam. Bởi Việt Nam là quốc gia là cường quốc xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Brazil. Thành công này không chỉ dựa vào sản lượng khổng lồ mà còn nhờ sự đa dạng về chủng loại, chất lượng và khả năng thích ứng với thị trường quốc tế. Vậy hiện nay, nước ta đang xuất khẩu những loại cà phê nào?
Tình hình xuất khẩu cà phê của Việt Nam
Việt Nam xuất khẩu các loại cà phê xuất khẩu đến hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất của Việt Nam bao gồm Đức, Mỹ, Ý, Nhật Bản và Tây Ban Nha. Trong đó, Châu Âu là thị trường nhập khẩu cà phê lớn nhất, chiếm khoảng 40% tổng lượng xuất khẩu. Đây cũng là thị trường có yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn thực phẩm và tính bền vững.
Sự phục hồi sau đại dịch và các hiệp định thương mại tự do (như EVFTA) đang tạo điều kiện thuận lợi cho việc gia tăng sản lượng và giá trị các loại cà phê xuất khẩu của Việt Nam. Xu hướng tiêu thụ toàn cầu đang chuyển dịch sang cà phê chất lượng cao và cà phê có chứng nhận bền vững, đòi hỏi ngành cà phê Việt Nam phải tiếp tục đầu tư vào công nghệ chế biến, quản lý chất lượng và xây dựng thương hiệu. Việc đẩy mạnh xuất khẩu cà phê đã qua chế biến (cà phê rang xay, hòa tan) thay vì chỉ xuất khẩu cà phê nhân thô cũng là chiến lược quan trọng để tăng giá trị xuất khẩu tổng thể.
Bên cạnh đó, việc đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu cà phê theo tiêu chuẩn của từng thị trường cũng là yêu cầu bắt buộc đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã muốn xuất khẩu cà phê.
Các loại cà phê xuất khẩu của Việt Nam hiện nay
Cà phê Robusta
Cà phê Robusta (Coffea canephora) chính là niềm tự hào và là xương sống của ngành cà phê xuất khẩu Việt Nam. Với diện tích trồng trọt chiếm tới hơn 90% tổng sản lượng, Việt Nam hiện là nhà cung cấp Robusta lớn nhất thế giới. Hạt cà phê Robusta có hình dáng tròn hơn, hàm lượng caffein rất cao (khoảng $2.5\%$ đến $4.5\%$), gấp đôi so với Arabica, mang đến một hương vị đậm đà, mạnh mẽ và hơi đắng chát đặc trưng. Đây là yếu tố quan trọng khiến các loại cà phê xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là Robusta, được ưa chuộng trong các công thức pha trộn cà phê espresso và cà phê hòa tan trên toàn cầu.
Đặc điểm nổi bật của Robusta là khả năng sinh trưởng tốt và chống chịu sâu bệnh cao, thích hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của vùng Tây Nguyên, đặc biệt là Đắk Lắk và Lâm Đồng. Quy trình chế biến Robusta thường là chế biến khô (natural process), giúp giữ trọn vẹn hương vị mộc mạc và tăng thêm độ đậm đà. Việc nâng cao chất lượng hạt Robusta thông qua việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như UTZ hay 4C đang là mục tiêu hàng đầu, nhằm củng cố vị thế dẫn đầu của các loại cà phê xuất khẩu Robusta của Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Cà phê Arabica
Mặc dù Robusta chiếm ưu thế tuyệt đối, Cà phê Arabica (Coffea arabica) đang ngày càng khẳng định vị thế trong danh mục các loại cà phê xuất khẩu của Việt Nam. Arabica, thường được biết đến với tên gọi cà phê Chè, nổi tiếng với hương vị tinh tế, chua thanh, thơm dịu và hàm lượng caffein thấp hơn (khoảng $1.5\%$). Giống cà phê này yêu cầu điều kiện trồng trọt khắt khe hơn, chủ yếu được trồng ở các vùng núi cao có khí hậu mát mẻ như Lâm Đồng (Cầu Đất), Sơn La và Quảng Trị.
Hai loại Arabica phổ biến nhất tại Việt Nam là Typica và Catimor. Catimor, với khả năng kháng bệnh tốt hơn, là giống chủ lực. Tuy nhiên, Arabica Cầu Đất (Typica) đang được đánh giá rất cao về hương vị, đạt chất lượng tương đương với nhiều loại Arabica nổi tiếng trên thế giới. Sự gia tăng sản lượng và chất lượng Arabica cho thấy sự chuyển dịch tích cực của ngành cà phê Việt Nam, không chỉ tập trung vào khối lượng mà còn hướng tới giá trị. Điều này mở ra cơ hội lớn để đa dạng hóa và nâng cao giá trị của các loại cà phê xuất khẩu, thu hút các thị trường khó tính như châu Âu và Bắc Mỹ, những nơi ưa chuộng cà phê Specialty.
Cà phê Cherry
Trong số các loại cà phê xuất khẩu ít phổ biến hơn, Cà phê Cherry hay còn gọi là Cà phê Mít (Coffea liberica và Coffea excelsa) là một loại hạt độc đáo mang đậm bản sắc địa phương. Loại cà phê này có kích thước hạt lớn, hình dáng không đối xứng và mang một hương vị rất riêng biệt, thường được miêu tả là có mùi thơm nhẹ nhàng của trái cây chín và hậu vị hơi chua.
Cà phê Cherry có khả năng chịu hạn tốt và ít kén đất, thường được trồng xen canh trong vườn cây ăn trái tại các tỉnh Tây Nguyên. Mặc dù sản lượng không lớn, Cherry lại đóng vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa sản phẩm và tạo ra những hương vị đặc trưng cho cà phê pha trộn, đặc biệt là cà phê truyền thống Việt Nam (cà phê phin). Hiện nay, một số doanh nghiệp đã bắt đầu khai thác tiềm năng của cà phê Cherry, chế biến theo phương pháp đặc biệt để nâng cao chất lượng, từ đó đưa loại hạt độc đáo này vào danh mục các loại cà phê xuất khẩu như một sản phẩm ngách, hướng tới những thị trường đang tìm kiếm sự mới lạ và độc đáo.
Các loại cà phê xuất khẩu của Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình từ “số lượng” sang “chất lượng”. Với Robusta là nền tảng vững chắc, Arabica là bước đột phá về giá trị, và Cà phê Đặc sản là đỉnh cao của sự tinh tế, ngành cà phê Việt Nam đã xây dựng được một danh mục sản phẩm đa dạng, đáp ứng mọi nhu cầu của thị trường quốc tế.
Để duy trì và phát triển vị thế dẫn đầu, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư vào chuỗi giá trị, từ việc cải tiến giống cây trồng, áp dụng khoa học kỹ thuật trong canh tác bền vững, đến việc đầu tư vào công nghệ chế biến sâu để tạo ra sản phẩm cuối cùng có giá trị cao hơn.
Đứng trước cơ hội xuất khẩu cà phê sang ra thế giới, doanh nghiệp nên nhanh chóng chuẩn hóa quy trình canh tác, liên hệ SUTECH tại Hotline 0868.129.838 hoặc 0868.221.838 để được hướng dẫn chi tiết.
Fanpage: Sutech – Tư vấn xuất khẩu nông sản & tiêu chuẩn thực phẩm
